Geologische geschiedenis

Op een andere pagina op deze site, namelijk de tijdreis, kunt u zien wat er in de afgelopen eeuwen allemaal is veranderd in onze regio. Echter is dit maar een heel klein stukje geschiedenis van ons plekje op deze planeet.

De tijdreis loopt vooralsnog van het heden terug naar zo’n 2000 jaar geleden. In die periode is Noord-Holland, heel Nederland, zelfs eigenlijk heel Europa onherkenbaar veranderd. 2000 jaar geleden werd Noord-Holland al langere tijd bevolkt door mensen (zelfs Romeinen waren rond die tijd aanwezig), maar de binnenlanden van de provicie waren nog een ruig, onontgonnen gebied.

Romeinen in Nederland

2000 jaar geleden waren de Romeinen in Nederland, en zag ons land er nog heel anders uit.

 

Pas een kleine duizend jaar later trok men definitief deze gebieden in, om deze vervolgens volledig naar de eigen hand te zetten. Welliswaar bood de natuur weerstand, maar de innovatieve mens heeft dit tot op de dag van vandaag weten te pareren.

Als u plotseling 2000 jaar terug in de tijd werd geplaatst, naar exact de plek waar u nu bent, zult u zich waarschijnlijk in het buitenland wanen. Als u trouwens echt exact op uw plaats zou verschijnen heeft u een slecht begin. Grote kans dat u zich onder een meter of 2 (of meer) van plantenresten (veen) zult bevinden, midden in een moeras. Door de veenontginningen zijn namelijk hele gebieden gedaald of zelf door weggespoelt.

Als u voor de goede orde bovenop dit veenpakket zou staan, dan nog zult u bijna niets herkennen. U zult omringt zijn door berken en elsenbegroeiing, of wellicht (als u op het hoogveen staat) in een glooiende, iets ruimer opgezette omgeving staan met minder bomen. Het enige wat wellicht een houvast zou kunnen bieden, is een enkele rivier die we nu nog kennen. Zo zal een deel van de Zaan al hebben bestaan, evenals de nog oudere Stierop. Maar ook deze zijn in hun aanzien sterk gewijzigd.

Veel onherkenbaarder zal het zelfs nog worden als we nog verder terug in de tijd gaan. 5000 jaar geleden begon het veenpakket net te groeien over het kweldergebied, dat de zee daar voor die tijd had gevormd. 10.000 jaar geleden was er zelfs nog geen zee, aangezien de toen net afgelopen ijstijd de waterpeilen van de zee ver had doen dalen. Dit gebied was toen een steppe waar de mammoetten hun domein hadden.

En zo zijn er hier al onnoemelijk veel verschillende landschappen geweest, ieder met hun eigen invloed op het daarop volgende landschap en elk van die landschappen ligt dieper onder onze voeten begraven.

Op een aantal pagina’s in dit menu item hebben wij enigszins proberen te beschrijven hoe de geologische geschiedenis zich hier heeft voltrokken, over de afgelopen 500 miljoen jaar.

De pagina’s zijn ingedeeld over de volgende onderwerpen:

Het Paleozoicum (500 tot 250 miljoen jaar geleden)

Het Mesozoicum (250 tot 66 miljoen jaar geleden)

Het Cenozoicum (vanaf 66 miljoen jaar geleden)

Het Holoceen (sinds ongeveer 11.000 jaar geleden)

– en ten slotte de veenontgingen (ongeveer 1000 jaar geleden)